Slechts naar 1989, en niet naar 1585, de val van Antwerpen. Dat valt dus nog mee, zult u denken. Inderdaad, de Voorzitter van de Rechtbank van Eerste Aanleg te Antwerpen ‘did it again’. Nadat via een scanpen gekopieerde dossierstukken aanleiding gaven tot een klacht tegen zijn onderzoeksrechters, haalt hij een Circulaire (lees: richtlijn) van het Parket Generaal anno 1989 boven om opnieuw pen en papier te verplichten. Jacques Mahieu roert zich nu zowaar als een Professor Barabas voor Justitie: leve de Teletijdmachine, terug naar vroeger. Moeilijk, want in 1989 bestond een scanpen niet eens, tenzij voor 007.
Het fiscale vijgenblad
De voorzitter die al een beperking van de magistratenwedden voorstelde, hanteert devoot – of populistisch - opnieuw een fiscale logica: scannende advocaten ontwijken griffierechten voor fotokopies. Foei. Wel een gat in de staatskas dat dan royaal laat ontdekt wordt door de al in 2009 benoemde korpschef.
En heel zwak wanneer het gratis bekomen van vonnisafschriften anno 2012 eigenlijk elementair wordt beschouwd, ook in strafzaken – zo verzekerden de vorige én huidige ministers van Justitie in antwoord op parlementaire vragen (laatst nog in de Commissie Justitie, op 11 01 2012, vraag nr 8304).
Twijfelachtige terugroepactie voor potlood en griffel. Of zoals ik tot 25 jaar geleden die vonnissen en verslagen fluisterend op de griffie in mijn dictafoon opsloeg. Was ook al wat verdacht, maar ongevaarlijk, want zonder waarde: niets meer dan wat ik zelf zou neerpennen.
De scan heeft dus iéts te veel pijn gedaan. Het was immers ‘zwart op wit’, en niet ‘woord tegen woord’ – want we weten wel wie dan altijd wint.
Inhaalmanoeuvre op de rotonde van de vicieuze cirkel
Justitie is ondertussen wéér het slachtoffer van de eigen technische achterstand. Om te zwijgen van verspilling van papier, printer, port en tijd. Vonnissen per mail toesturen ? Nee. Op internet publiceren ? Nee. Nog steeds roeien met de riemen van het Romeinse Recht, en ingehaald worden door scan of Smartphone foto.
Die scan blijkt slechts het door advocaten zelf betaalde vervangprogramma voor wat Justitie nalaat te doen. Raar verwijt dus tegen dit doe-het-zelf-kopiëren. Eigenlijk zou Justitie zelfs goedkoper af zijn door alle advocaten een exemplaartje cadeau te doen. Voorstel: de levering opstarten bij de te laat betaalde pro-deo-advocaten.
Minister Turtelboom erkende immers in antwoord op dezelfde parlementaire vraag dat de actuele Omzendbrieven (o.a. van 24 12 1968) die het toesturen van afschriften van vonnissen beperken, onwettelijk zijn. Ze beloofde ze zelfs op te heffen. We moesten dus een niet-juriste op Justitie krijgen om eindelijk dit logisch respect voor de wet (art. 792 Gerechtelijk Wetboek) te beleven. Chapeau.
Slim besparen
Er is zelfs geen alternatief, want de verspilling creëert in een typisch pervers effect een vicieuze cirkel erbij: zolang niet slim bespaard wordt op het overbodige, komt er geen vers geld vrij voor het noodzakelijke.
Zo kwam de econome in de Minister van Justitie wakker boven door te erkennen dat het systematisch toesturen van vonnissen eigenlijk personeelbesparend zou werken, want nu komen partijen dit voor strafzaken individueel in de griffie opvragen. Leve ook de file en de ergernis ondertussen.
Dat het opsturen kosteloos gebeurt is ook al normaal, want voor die ontelbare kleine peanuts overstijgen kosten van inning en boekhouding ruimschoots de baten. Een goed voorbeeld van illusoire winsten in justitie: inkomsten die rood kleuren.
Met de teletijdmachine terug naar 1989
Er zijn natuurlijk prettige kanten aan 1989. Ik ben 37, en pas 2 jaar vrederechter. De jongste van het land, maar Justitie is stokoud. Mechanische typmachines. De fax zal er aan komen in 1990, de eerste veredelde tekstverwerkers jaren later.
Dutroux pas in 1996, en dan zal eindelijk de kentering komen met de witte woede.
Dat we Dutoux bijna dankbaar moeten zijn, dat is toch de échte schande.
1989 was het jaar van Tiananmen, maar ook het einde van de Berlijnse Muur. Ceausescu in Roemenië geëxecuteerd, Havel in (toen nog) Tsjechoslowakije verkozen. De Harry Potter acteur werd geboren, AndreI Sacharov stierf.
Back to 1989 ? Eeuwen geleden.
Wat schreef de Hoge Raad voor Justitie overigens nog mild in haar Aanbeveling van 22 09 2011:
“Door het bestaan van de voornoemde omzendbrieven kunnen we stellen dat we een tiental jaar terugkeren in de tijd, voor de invoering van het Gerechtelijk Wetboek, toen de pleitbezorger of de advocaat het afschrift van de beslissing moest gaan halen.”
Terloops: de HRJ bedoelt het goed, maar raakt verstrikt in de Teletijdmachine, zoals ook in de beste Suskes en Wiskes voorkomt: de pleitbezorgers werden al afgeschaft met het Gerechtelijk Wetboek van 1967.
‘Tempus fugit’, zuchten juristen dan.
Het grote ongeduld met justitie
Justitie kan dit pesten van partners missen als kiespijn. Het getuigt niet van goodwill als de rechtbank eigentijdse “zelfhulp” verbiedt die ze zelf hoort aan te leveren, maar niet efficiënt presteert. Het lijkt wel sabotage. Justitie laat zoveel betijen: dàt kon er nog bij, en het bijspijkeren van een perkament uit 1989 zal haar eigen werk enkel nog meer vertragen. Tot het grote ongeduld ergens pikzwarte woede wordt.
“Pas als men peren uit populieren zal plukken, zullen in dit land dingen veranderen”, placht Ceausecu met een Roemeens spreekwoord te pochen. Daags voor zijn val anno 1989 hingen er zakjes peren in de populieren van de parken in Timisoara.
In deze winterkou van 2012 is fruit veel te duur voor symboliek, maar Justitie zou beter dringend zelf door de zure appel bijten.
Jan Nolf
(De auteur was bijna 25 jaar vrederechter en schrijft bedenkingen over justitie op zijn Law Blog www.justwatch.be )
@Allen: reageren op deze bijdrage impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees ze dus - mod
06/02/2012 om 12:45
Een mens blijft zich afvragen hoe magistraten zoals de voorzitter van de Rechtbank van Eerste Aanleg ooit aan hun postje zijn geraakt. Een diploma van studies rechten volstaat al niet meer sinds ongeveer 1995, toen ingangstesten voor de magistratuur ingevoerd werden. Is bedoelde magistraat van voor deze tijd, of waren die testen een doorgestoken kaart?
Ik heb in die beginjaren mislukte kandidaten geweten die bij verschillende pogingen steeds 9/20 haalden, en de geslaagden allemaal 14/20.
Werd een commentaar opgevraagd, dan kregen de onfortuinlijken elk jaar dezelfde standaartbrief (een stencil!) met aanmerkingen waarop enkel de datum veranderd was. Heeft iemand die testen eigenlijk ooit nagelezen of verbeterd, of had de connectie die sommige geslaagden gecontacteerd hadden toch gewerkt?
Zullen we nog ooit de dag beleven dat een minister van justitie, die uiteraard nooit een jurist(e) zou mogen zijn, het corporatisme in magisratuur (en advocatuur!) en de in naam niet bestaande verstrengeling met de politiek zal weggewerkt hebben.
06/02/2012 om 13:24
Iedere minister van justitie zijn/haar inzichten. Jammer dat de hervorming van justitie niet kan d.m.v. een globaal uit te voeren plan over de partijen en de verkiezingen heen in samenwerking met de magistratuur en een aantal technocraten.
Met alle kleine ingrepen wordt de kluwen alleen maar groter.
Een Augiastal om uit te mesten.
Ik vermoed indien zo’n globaal plan zou opgemaakt kunnen worden, een werkgroep er een hele kluif aan zal hebben, en voor een viertal jaren de handen meer dan vol.
Werk aan de winkel .. wie durft, doet, kan ?
06/02/2012 om 13:26
Niet mis. Maar na zijn elke van zijn opinies borrelt in mij de vraag op : waarom maakte hij deze vaststellingen ( die hij blijkbaar toen al deed) zijn vaststellingen niet openbaar terwijl hij nog in dienst was? Ik ben zeker dat de heer Nolf daarop een sluitend antwoord heeft, daar niet van.
07/02/2012 om 01:17
Vanuit het besef dat het wantrouwen in justitie zo oud is als justitie zelf, spreekt het dat justitie moet communiceren.
Dat betekent onder meer dat in elke zaak aan de betrokken procespartijen en hun eventuele advocaten vanzelf een kosteloze copie van de uitspraak moet bezorgd worden. Zowel de Commissie ter Modernisering van de Rechterlijke Orde als de Hoge Raad voor de Justitie vragen de beleidsmakers daarover duidelijke regels te bepalen.
Het betekent ook dat - al dan niet geanonimiseerde - uitspraken op de webstek van elke rechtscollege moeten kunnen geraadpleegd worden, ook door derden. Kosteloos wel te verstaan.
Het verlenen van die openbare dienst justitie heeft nu eenmaal zijn prijs voor de maatschappij die zijn rechtsstaat overeind wil zien blijven.
De magistratenvereniging Magistratuur & Maatschappij pleit sinds jaar en dag voor deze vanzelfsprekende externe communicatie.
07/02/2012 om 16:10
Een moderne justitie dient niet enkel met zijn tijd mee te zijn op papier, op het net of in zijn rechtspraak, maar vooral ook oog hebben voor zijn eigen baronnieën, wereldvreemdheid en het contact met het kloppende hart van de democratie, met name zijn eigen bevolking, ook diegene die geen miljoenen hebben om zich “vrij” te kopen …. kortom, kom uit de middeleeuwen !
07/02/2012 om 16:47
@pierre lefranc
Allemaal wel en goed, die communicatie, maar er zijn dingen die niet uit te leggen vallen.
Waarom mislukt bij elke poging de invoering van een performant informaticasysteem bij justitie?
Elk bedrijf en zelfs andere overheidsdiensten zijn in het E-tijdperk overgestapt; alleen bij justitie slaagt men er in het telkens vakkundig in het honderd te laten lopen omdat bepaalde invloedrijke elementen niet vooruit willen en dus telkens niet alleen dwars gaan liggen, maar zelfs aan regelrechte sabotage doen, kwestie van vele inktkoelies met ganzeveren onmisbaar te houden.
07/02/2012 om 17:04
@P. Lefranc. Waarom reageerde, apprecieerde, je niet eerst ( op ) mijn reactie ( ik bedoel, de laatste voor de jouwe) . Om daarna een ander punt aan te snijden. ‘t Is vooral jammer dat dit de regel is. Elke reageerder zijn ding, maar geen communicatie. Hoe zou dat toch komen? Want, denk ik, deze wijze van reageren brengt te weinig bij.
Echt, ik ben daar het hart van in. Het internetkanaal “De redactie.be” is nochthans potentiëel een machtige en nuttige barometer.
07/02/2012 om 18:46
Uiteraard kan ik maar de verontwaardiging delen, wanneer aangehaald wordt dat Justitie de informaticamogelijkheden met verve onbenut. Maar ‘Il faut être parcimonieux de ses mépris, vu le grand nombre des nécessités!”.
Een magistraat wiens taak erin bestaat de wetten toe te passen weet dat hij moet spreken ‘de lege lata’ (de bestaande wetgeving) en anderzijds ‘de lege ferenda’ (de te maken wetgeving). Het is bevreemdend vanuit deze hoek te lezen, dat we beter dit irritant onderscheid terzijde laten en het beter ‘praktisch’ oplossen. (Een teletijdsmachine naar voor het Romeins recht!)
Als een vrederechter pleit voor praktische oplossingen impliceert dat evenveel oplossingen als er vredegerechten bestaan, wat bezwaarlijk praktisch genoemd kan worden.
Te vermelden valt dat een vernieuwde applicatie aan de vrederechters werd ter beschikking gestelde en zij uitgenodigd werden van deze gelegenheid gebruik te maken om hun documenten te standaardiseren, zodat het voor de burger en de advocaten transparanter zou worden. ‘Een werkgroep werd opgericht!’
Binnen de rechterlijke orde worden veel inspanningen geleverd om de informatisering in goede banen te leiden. Het is moeilijk geëngageerde mensen te vinden zich in te zetten voor doelstellingen die hun onmiddellijke omgeving overschrijden.
Misschien omdat ze hun energie steken in blogs en overlegfora om te klagen dat ‘Justitie niets doet’?
07/02/2012 om 19:45
@Louis Lagae Misschien moet u toch een onderscheid maken tussen een discussieforum (wat de VRT ook aanbiedt) en een reactie op een Opinie. Iedere opinie (eigenlijk dus met een kleine p) beleef ik als een denkoefening, liefst ook met een knipoog, want er is al somberheid genoeg in en over Justitie (met de grote P). Magistraten “in actieve dienst” staan niet op de barricades. Moet kunnen om mistoestanden aan te klagen (ook bevestigd door Straatsburg), maar een delicate oefening. Niet zomaar in 1-2-3 uit te leggen hoe dit de afgelopen 25 jaar wel of niet mogelijk was. Ik hoop de tijd te krijgen dit ooit uit te schrijven, maar eigenlijk zal het geen leuke oefening zijn. Een magistratenvereniging als M&M (waar ik geen lid van ben, maar dat kan nog komen hé) stond wel in eerste linie voor openheid en vernieuwing. Ere aan wie ere toekomt, want ook in Justitie is er een vuurlinie.
16/03/2012 om 10:40
Slechts nu nam ik kennis van de bovenstaande berichten, die gesteund blijken op een verkeerde voorstelling van de feiten.
Niet de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg van Antwerpen, maar de hoofdgriffier besliste, zonder enig overleg of dit ook maar te communiceren, om het inscannen van strafdossiers te verbieden. Hij baseerde zich op een nog steeds bestaande omzendbrief van 11 december 1989 van de procureur-generaal van Antwerpen die dergeljk verbod instelde.
Het is de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg die de hoofdgriffier verplicht heeft (uitzonderlijk art. 164 Ger.W. toepassend) de omzendbrief naast zich neer te leggen en het inscannen toe te laten en dit onder verantwoordelijkheid van de voorzitter. Het ingestelde verbod heeft maar enkele dagen geduurd. Het is jammer vast te stellen dat op leugens gebaseerde beledigingen dan eeuwig blijven rondspoken op het internet. Een telefoontje had volstaan om de waarheid te kennen.
Jacques Mahieu