deredactie.be - OPINIE

De politiek is (g)een vuile zaak

18 / 10 / 2012
De politiek toont zich tegenwoordig weer op zijn smalst. Uiterst bitsige debatten, anti-coalities en postjespakkerij zijn schering en inslag in de nasleep van de verkiezingen. Het discours van ‘complotten’ en ‘rekeningen presenteren’ kan ons alleen maar een diepe zucht ontlokken. De burgers ergeren zich mateloos aan dat vertoon. Die negatieve uitstraling van de politiek blijft niet zonder gevolgen. Steeds meer mensen krijgen een afkeer van de politiek, terwijl er nu al meer dan 700.000 Vlamingen niet zijn gaan stemmen, of een blanco of ongeldige stem hebben uitgebracht. Toch moeten we ook als burgers onthouden waar het in de politiek echt om te doen is.

Helft van het verhaal

Op zijn sterfbed gaf mijn grootvader mij nog een belangrijke levensles mee: “Laat je niet in met de politiek, want de politiek, dat is een vuile zaak.” Mijn grootvader had ontegensprekelijk gelijk wat dat laatste betreft. Deze site staat ongetwijfeld weer vol met bewijzen. De volkswijsheid van mijn grootvader is echter slechts de helft van het verhaal. Politiek gaat eerst en vooral over het engagement om dingen te verbeteren in de samenleving. Dat op zich is allerminst een vuile zaak.

In de politieke filosofie spreken we over het onderscheid tussen het politieke (le politique) en de politiek (la politique). Het politieke verwijst naar ons samenleven. Het is de ontplooiing van een gemeenschappelijke wil om orde te brengen en de toekomst van de samenleving veilig te stellen en vorm te geven. De politiek daarentegen verwijst naar de verzameling van activiteiten die gericht zijn op de verovering en het behoud van de macht. Het probleem is dat het politieke onlosmakelijk verbonden is met de politiek. Om te bouwen aan de samenleving is er macht nodig. Het politieke vereist macht en macht haalt vaak het slechtste in de mens naar boven.

Geen macht zonder postje

De zielige taferelen van de voorbije dagen maken dus deel uit van wat politiek wezenlijk is. Het passionele gevecht om de postjes is weldegelijk belangrijk. Geen macht zonder postje, en geen beleid zonder macht. Tegelijkertijd mogen we niet vergeten dat het voorbij alle machtsspelletjes toch nog steeds gaat over mensen die hun nek uitsteken om iets te doen voor de samenleving. Dat is en blijft een nobele onderneming. En een vuile zaak.

Moeten we dan onze schouders ophalen bij die donkere kant van de politiek? Is alles gepermitteerd voor de goede zaak? Uiteraard niet. We moeten als burger echter ook in eigen hart durven kijken. Niet alleen de politici mogen niet vergeten dat de macht maar een instrument is om goed te doen. Ook wij als burgers moeten ons niet alleen bewust zijn van de donkere kant. We moeten ook de eigenlijke roeping van de politiek voor ogen houden. We moeten beseffen dat politiek een belangrijke opdracht te vervullen heeft, maar uiterst vatbaar is om verstrikt te raken in het spel van de macht. Dat betekent dat we allemaal een rol te spelen hebben.

Actief participeren

In de debatten horen we de ene politicus de andere verwijten kinderachtig te zijn. Daar is iets van aan. Politici zijn als kinderen. Met de juiste opvoeding zijn ze tot veel goeds in staat. Zonder opvoeding krijg je balorigheden. De burgers zijn de opvoeders van de politici. Als we niet actief participeren aan het publieke debat en waakzaam volgen wat er met de macht gebeurt, dan loopt het mis. De rol van de burgers ontslaat de politici geenszins van hun verantwoordelijkheid, maar de rol van de politici ontslaat ons evenmin van onze verantwoordelijkheid.

We krijgen de politici die we verdienen. Als we als burgers alleen kijken naar resultaten op korte termijn, dan krijgen we politici zonder toekomstvisie. Als we als burgers stemmen op basis van quotes op televisie in plaats van op basis van een programma, dan krijgen we politici die liever populair willen zijn dan daadkrachtig. Als we als burgers respect voor elkaar minder belangrijk vinden, dan krijgen we politici die op elkaar schelden. Als we als burgers de politiek opgeven, dan krijgen we politici die opgaan in het politieke spel, zonder oog voor de samenleving. Maar als we als burgers politiek vooral blijven beschouwen als het bouwen aan de samenleving, dan krijgen we misschien ook politici die integer en waardig omspringen met de macht die wij hen geven.

Dries Deweer
(De auteur is politiek filosoof, aspirant voor het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek – Vlaanderen verbonden aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte (KU Leuven))

@Allen: reageren op deze bijdrag impliceert dat u instemt met de regels voor deelname aan onze discussieforums; lees dus de regels -mod.)

13 Antwoorden op “De politiek is (g)een vuile zaak”

  1. Johan W Zegt:

    Geachte, dit neemt niet weg dat ik als kiezer behoorlijk geërgerd kan zijn bij wat zich allemaal de laatste dagen heeft afgespeeld. De hoofdvogel is wel afgeschoten door de partij die er de laatste jaren niets meer van bakt. Hun minister van pensioenen vindt het ineens interessanter om burgemeester van Kortrijk te gaan spelen, en als klap op de vuurpijl wordt diens verlaten ministerzitje ingenomen door de voorzitter van die partij. Iedereen als buitenstaander voelt met de ellebogen aan dat die voorzitter de kritiek binnen zijn eigen partij voor zijn falend partijbeleid ontvlucht door de vlucht vooruit naar een ministerpost. En denkt die partij nu echt dat ze daarmee de kiezers voor de komende federale verkiezingen charmeert? Integendeel, want er zit in dit opengerold tapijt een vieze geur van nepotisme. Ik heb de indruk dat de kleine overbrugging van 2 jaar naar de federale verkiezingen voor deze partij nog moeilijker wordt dan de mislukkingen van de voorbije jaren. Gaat men de weg op van de verguisde partij VB? Het begint er aardig op te lijken.

  2. hans becu Zegt:

    Volkomen mee eens. Al die roepers die de politiek “vuile spelletjes” verwijten vergeten dat zijzelf de volgende dag evenzeer “politieke spelletjes” spelen in de organisatie waar ze werken. Ze willen invloed en macht verwerven, hun positie veiligstellen of verbeteren, en hun inkomen verhogen. Het is ook eens goed eens wordt duidelijk gemaakt dat machtsverwerving in de politiek normaal is. En dat politici niet beter zijn, maar ook niet slechter dan “gewone” mensen, die maar al te vaak vergeten dat ook hun gedrag en ingesteldheid de samenleving positief of negatief beïnvloedt, en dat niet alles de schuld is van “de politiek”.
    De samenleving is ongemeen genadeloos voor politici, de pers vaak al evenzeer. Wie wil dit straks nog doen ? De schrijnende schaarste aan bekwaam en integer politiek personeel bij alle politieke partijen is het grootste gevaar voor een goede werking van onze democratie.

  3. Roy Hagen Zegt:

    Tja, ik vrees dat politici, en zeker zij die die macht dreigen te verliezen, maar niet willen bijleren. Kijk maar naar Patrick Janssens in Antwerpen. Na zijn zeer negatieve campagne vol persoonlijke aanvallen tegen Bart De Wever kiest hij vandaag resoluut voor de verrottingsstrategie door te eisen dat Groen mee in de coalitie opgenomen wordt. Uiteraard zonder voorafgaand overleg met die partij, want het is niet de bedoeling alleen de NVA een pad in de korf te zetten.

  4. ssmeets Zegt:

    Jammer dat er zo’n wezenlijk verschil is tussen de geschreven partij programma’s of regeerakkoorden en de daadwerkelijke uitvoering. De manier waarop politiek bedreven wordt is ronduit bedroevend te noemen en dat heeft niets te maken met de keuze van de burgers maar met de invulling van hun ambt door de politici zelf en hun populistische instelling. Alles met het oog op weeral de volgende verkiezingen…

  5. Vic Puype Zegt:

    Proficiat Dries!

  6. C. VC Zegt:

    Ok, de debatten halen maar een bedenkelijk niveau, en het beleid kan op alle vlakken veel beter m.i.. Maar dit toeschrijven aan de burger is niet correct. Volgens mij faalt uw analyse alvast op twee punten:

    1) Onze rechtstreekse invloed als burger in het publieke debat is beperkt. Het publieke debat is ook dermate complex dat een actieve praticipatie moeilijk is en zeker geen garantie biedt op meer diepgang. Ik denk dat dit de verantwoordelijkheid van de media ( en opniemakers) is. Ook vanuit de academische wereld mogen er wat meer bouwstenen voor een diepgaand debat worden aangereikt. Deze mag ons ook de dialectiek van een debat bijbrengen en ons leren drogredeneringen te doorprikken. Ieder zijn rol en verantwoordelijkheid…

    2) De verkiezingsresultaten laten volgens mij niet uitschijnen dat de burger kiest voor de politiek van “korte termijn” vs. “toekomstvisie”, “populariteit” vs. “daadkracht”,… Ik denk dat de traditionele partijen “afgestraft” zijn omdat zij, vanuit een korte termijnvisie, te veel de problemen vooruitschuiven en te weinig daadkracht tonen. De partijen die vooruit gingen ( GROEN!, NVA en PVDA ) zijn net die met een verhaal en visie op langere termijn.

    Uw laatste zin onderschrijf ik uiteraard volmondig. Maar laat iedereeen daarvoor onbevooroordeeld en vanuit eigen sterkte hun rol spelen.

  7. Mieke Puype Zegt:

    Prima verwoord Dries !

  8. J. Roggemans Zegt:

    Alles wat er deze week gebeurd is is volledig democratisch. Er is niets gebeurd dat niet mag. Nou, geef mijn portie democratie maar aan Fikkie. Ik denk dat ik volgende keer voor een niet democratische partij ga stemmen.

  9. N.D. Zegt:

    Roy Hagen

    U bent vergeten dat BDW gezegd heeft dat hij de socialisten uit Antwerpen zou verdrijven.
    Nu wil hij een bestuur met socialisten met als 1ste schepen de kabinetchef van Di Rupo.
    De kracht van verandering
    Mischien kan hij CDNV losweken uit de stadslijst.
    Dan kan hij een schepencollege vormen met Heylen, Vzn Peel, Bungeneers en Van Campenhout.
    Dat zou pas de kracht van verandering zijn.

  10. Guido Dumortier Zegt:

    Over vuile zaak gesproken : Beste Q, waarom geeft u niet gewoon toe dat u reeds vóór zondag een coalitie-akkoord op zak had, waardoor het dus niet meer uitmaakte hoe de burgers van Kortrijk stemden, en u de Kortrijkzanen dus eigenlijk voor de zot gehouden hebt ?

  11. C. VC Zegt:

    Mijn excuses aan de opsteller voor de nijdigheid van mijn reactie van gisteren.

    Maar na in mijn hoedanigheid als West-Europeaan, Vlaming, consument en zelfstandige ook als burger de zwarte piet doorgeschoven te krijgen voor het debacle van de huidige situatie, werd het me te veel. Als ik zie wat ik ( en ik niet alleen) allemaal aan belastingen, heffingen en bijdragen jaarlijks betaal, voel ik me soms eerder Sinterklaas :-). Laten we idd. maar vooral werken aan een duurzame samenleving.

    Alvast bedankt om me dit even te laten ventileren.

    Met vriendelijke groet,

  12. W.P. Zegt:

    Volgens mij is het woord ‘vuil’ verkeerd gekozen. DE politiek wordt verkeerd bedreven , diegenen die aan de macht zijn , zijn altijd ‘goed bezig’ en de oppositie ‘doet haar werk ‘ en schiet met scherp op alles wat beweegt , want dat is haar taak’. De politiek is teveel verworden tot ; het hebben van macht en die gebruiken voor de belangen van de eigen steungroep .
    In interviews van persoon tot persoon krijgen we reeds decennia lang mooie ideeën te horen maar de praktijk / realiteit leert ons dat het vaak daarbij blijft.
    Toekomstvisie ? Wablief ? Een beleid inzake : verkeer , wegenonderhoud,migratie,energie, arbeid , pensioenen, samenleven , werking van de bankensektor ……is quasi onbestaand .
    Onze politici hebben zelf gekozen om dit beroep uit te oefenen, zij stellen zich op als de verkozenen van het volk die kneden aan een betere samenleving . Daarmee begeven ze zich in een voorbeeld functie maar hun huidige gedrag laat enorm te wensen over.
    Het is dan toch niet te verwonderen dat een groep burgers zich afvraagt waar die politici eigenlijk mee bezig zijn en afhaakt.

  13. Yves Zegt:

    In grote lijnen ben ik het met C.VC eens. Keuze uit een politieke partij is complexer dan hoe zij zich presenteren.
    De keuze ontstaat mijn ziens uit verschillende punten:
    1. Opvoeding
    2. Opleiding
    3. Interesse in de & het politiek(e)
    4. Het moment (je leefomstandigheden, situatie in je omgeving, wat er leeft,…)

    Politiek is een vuil spel. Postjes zijn belangrijk, anders kan je je programma niet uitvoeren.
    En als er geen duidelijke spelregels zijn, kunnen verliezers samentroepen. Geen probleem hiermee. De media en de politiekers zelf hebben een belangrijke rol in de profilering van de politiek.
    Zonder media geen informatie, maar media is ook niet onpartijdig. Objectief informeren wordt bv. moeilijk als er rechtse partijen mee gemoeid zijn. Laat iedereen in hun waarde en laat de beoordeling van de informatie aan de burger over.
    Nu, de politieker zelf. Wat impliceert politiek zoals Dries zegt: “Het is de ontplooiing van een gemeenschappelijke wil om orde te brengen en de toekomst van de samenleving veilig te stellen en vorm te geven”. Je krijgt eerder de indruk dat ze niet de samenleving maar hun eigen familie willen veilig stellen. Uiteraard kan je niet iedereen over dezelfde kam scheren, maar toch.
    Dus de waarden die een politieker of zijn partij uitdraagt zijn van groot belang. Respect voor je tegenstander is belangrijk, maakt niet uit van welke partij hij/zij is. En op de persoon spelen is een teken van zwakte.

    Uiteindelijk kan je je niet meer ‘ontdoen’ van al deze info (media & de politiek) en samen met de informatie rond de tijd van de verkiezingen (crisis, grote tekorten, veiligheid, besparingen op kap van …, …) en je persoonlijke ‘status’ neem je een beslissing.

Plaats een antwoord op het bericht